info@geschiedenis-winkel.nlCONTACT
0item(s)

U heeft geen producten in uw winkelwagen.

Product was successfully added to your shopping cart.
  • Voorkant Voorkant

De Rozenkruisers in Nederland

Een inventarisatie, voornamelijk in de eerste helft van de 17e eeuw
Op werkdagen voor 23:00 uur besteld, morgen in huis
Auteur: G. Snoek | Prijs: € 29.50

Snel overzicht

In 1615 verscheen een Nederlandse vertaling van de Fama (1614) en Confessio Fraternitatis (1615). Met de Chymische Hochzeit (1616) worden deze werken de ware Rozenkruisersgeschriften genoemd. In het Duitse rijk en in mindere mate in de Nederlanden trokken deze werken gedurende zekere tijd sterk de aandacht. In ons land hebben moderne historici en theologen zich daar echter niet mee beziggehouden. De auteur is nagegaan in hoeverre er in de zeventiende eeuw in de Nederlanden belangstelling bestond voor de hervormingsplannen van de Rozenkruisers op politiek, religieus, wetenschappelijk en met name geestelijk gebied. Voorstanders als M.B. (Michel le Blon), die eveneens een Böhme-aanhanger was, J.B., L.V., L.D.V.Z. en Andreas Hoberveschel von Hobernfeld maar ook tegenstanders als de theologen Jean Roberti, Gijsbert Voetius en Johannes Hoornbeek komen uitvoerig aan het woord. Verder werden zoveel mogelijk opmerkingen, notities en dergelijke van tijdgenoten als Paulus de Kempenaer, Nicolaes Jansz van Wassenaer en Pieter Paul Rubens over de Rozenkruisers verzameld. Eveneens werd een aantal catalogi van boeken, onder meer van Daniel van Vlierden, die met Cornelis Drebbel bevriend was, bestudeerd. Uit al deze gegevens blijkt dat voor deze beweging hier interesse is geweest en ze een zekere bekendheid heeft genoten. Zo werd de schilder Johannes Torrentius in Haarlem de belangrijkste Rozenkruiser genoemd. Dat was de aanleiding tot zijn arrestatie, verhoren, martelingen en veroordeling.

Govert Snoek (Rotterdam) was vanaf 1975 enige tijd onderwijzer,
studeerde daarna geschiedenis aan de Rijksuniversiteit te Utrecht, legde in 1989 het doctoraalexamen af en promoveerde in 1998 op
De Rozenkruisers in Nederland. Voorliggend exemplaar is
daarvan een verbeterde en uitgebreide versie.

Hier volgt een recensie van Dr. R. Kranenborg, van NBD/Biblion:
"In het begin van de zeventiende eeuw verschenen in Duitsland de 'Drie Manifesten'; zij vormden het begin van de beweging van de Rozenkruisers. Deze manifesten werden al snel in het Nederlands vertaald en trokken redelijk veel aandacht (zowel positief als negatief) van theologen, filosofen en religieus geïnteresseerden. De auteur beschrijft de Drie Manifesten naar hun Nederlandse vertaling. Verder laat hij zien wie er in de zeventiende eeuw gereageerd hebben, in woord en geschrift, op het gedachtegoed van het Rozenkruis (hetzij als aanhanger, hetzij als criticus). Het is boeiende lectuur, uiteraard wel erg gedetailleerd, maar men hoeft niet alles te lezen. Het boek maakt een zeer complete indruk: er zal maar weinig van de zeventiende- eeuwse reacties niet vermeld zijn. Een onmisbaar standaardwerk over de vroege fase van de Rozenkruisers in Nederland. Het biedt inzicht in de cultuurgeschiedenis van de zeventiende eeuw in Nederland en dus kan dit boek ook voor hen die in dit aspect van de geschiedenis geïnteresseerd zijn, belangrijk zijn. Met enkele katernen reproducties in zwart-wit, talrijke voetnoten, een samenvatting in het Frans, talrijke bijlagen, een literatuuropgave en een register op persoonsnamen."



`HET ROZEKRUIS' MAART 2007, 81e jaargang nummer 1
Recensie door M.J.M. de Haan

Orgaan van de 'Orde van Vrijmetselaren onder het Hoofdkapittel der Hoge Graden in Nederland'

Boekbespreking:
Signalement van: Govert Snoek, De rozenkruisers in Nederland, voornamelijk in de eerste helft van de 17e eeuw, een inventarisatie. Haarlem 2006 (ISBN 906732 324 1)
M.J.M. de Haan

Deze typografisch hier en daar wel wat onhandig verzorgde studie overtuigt de lezer echter al snel van zijn grondige voorwerk en verrast ook door de veelheid van de behandelde bronnen en de illustraties. Het boek heeft een lange voorgeschiedenis. Het werd in eerste aanleg geschreven als doctoraalscriptie ten behoeve van een studie geschiedenis (1989) en werd in latere vorm in 1998 verdedigd als proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor in de theologie aan de Universiteit te Utrecht. Nu ligt het ter tafel als een indrukwekkende studie van 681 bladzijden, uitgegeven door de Rozekruis pers te Haarlem. Een kostelijke materiaalverzameling.
Dr. G. Snoek heeft met bewonderenswaardige ijver en volharding een lange weg gevolgd. Niet alleen een lange weg, ook een moeilijke. Wie niet verder dan een eeuw wil terug gaan wordt al overvallen door een veelheid aan informatie over 'Roep van het Rozenkruis " laat staan wie een moedige poging doet om, zoals in dit boek, een gedegen en wijd historisch perspectief te kiezen.
De geschiedenis van de Rozenkruisers gaat verder dan in dit boek behandeld kon worden. Het is boeiend dat - juist als de Antwerpse advocaat Franz Wittemans zijn terecht nog onlangs geprezen (1) studie over de geschiedenis van de Rozenkruisers schrijft - mysticisme en occultisme weer bloeien. Wie er uit de kring van de Antwerpse intelligentsia van die dagen een aardige getuigenis over wil lezen zal glimlachen bij de opsomming van al die '-ismes " en '-sofiëen', waarin de auteur van een geschiedenis der Rozenkruisers als Wittemans zich stortte. Het vegetarisme eiste zelfs zijn culinair sociale tol(2). Desalniettemin was Wittemans ook een man van de daad en van de politiek! Hij wordt door Snoek overigens slechts tweemaal terloops genoemd, hoewel zijn boek terecht een vertaalde en regelmatig herdrukte inleiding voor de geschiedenis van de Rozenkruisers is
Deze periode, het eerste kwart van de 20ste eeuw, is vooral rondom de Parijse kunstenaars, die ook met ideeën van het Rosicrucianisme vertrouwd waren, uitstekend beschreven in de Brusselse dissertatie van mevr. Ariëns(3). Met de eerste hoofdstukken van dit boek van Snoek is voorlopig een zeer uitvoerig overzicht van de bestaande literatuur ter beschikking. Wie het enorme terrein in kleiner bestek wil overzien zal veel vinden in de alweer tien jaar geleden verschenen catalogus van een tentoonstelling in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag(4).
1. K. Thys, Hiram aan de Schelde. Antwerpen/Rotterdam 2006, blz. 120.
2. Lieven Saerens, 'Ere aan de toga - Frans Wittemans' De Conferentie, 2000-2001, nr. 2. blz. 26. Een van de vrienden van Wittemans, nog wel de zoon van een slager, beklaagt zich erover. dat hij Zo mager is geworden dat hij twee keer binnen moet komen, voordat iemand hem ziet. Met dank aan K. Thys die mij wees op twee aan Wittemans gewijde artikelen in de hier genoemde jaargang van dit tijdschrift.
3. M. Ariëns-Volker, De wangen van de Macropsopus, Brussel/Den Haag, 2004, i.h.b blz. 21 ev.

4. F. Smit, De roep van het Rozenkruis. Haarlem/Den Haag 1998

Misschien zijn de aantrekkelijkste problemen voor het onderzoek van de geschiedenis van de Rozenkruisers, de speurtocht naar de mogelijke leden van deze beweging en die naar de organisatie van de beweging zelf. Wat het eerste betreft geeft de studie van Snoek een heel rijke hoeveelheid materiaal; uitvoerig wordt ook Johannes Torrentius (1589-1644) behandeld en in het negende hoofdstuk passeren enkele tientallen personen die men met de beweging verbonden acht de revue(5). Met name in het hoofdstuk gewijd aan Torrentius wordt gepoogd contouren te schetsen van een 'societijt' van met hem verbonden personen (blz. 133-139). Het blijft een vraag of van een dergelijke groep sprake is geweest. Op zijn minst genomen was Torrentius een kleurrijk figuur, zo niet een bonte hond; hij wordt zelfs aangeduid als In summa seductor civium, impostor populi. corruptor juventutis, stupator feminarum (Alles overziend een misleidende bedrieger van burgerij en volk, een bederver van de jeugd en een man die vrouwen versteld doet staan(6). Hoe het ook zij, deze kunstschilder van wie het Rijksmuseum een wellicht mede door Rozenkruisers-symboliek geïnspireerd stilleven bewaart, heeft wel moeten lijden onder zijn al of niet werkelijke rol in de Nederlandse Rozenkruisersbeweging: hij werd gruwelijk gefolterd en enkele jaren in Haarlem gevangen gehouden, voordat hij op voorspraak van de Engelse koning Karel I in 1630 in vrijheid naar Engeland kon vertrekken (zie blz. 105-169).
Ondanks de vele door Snoek verzamelde informatie blijft het, als gezegd, onduidelijk of er werkelijk een kring van Rozenkruisers rond Torrentius heeft bestaan (blz. 133-139). Overigens blijkt ook wel dat er in Nederland weinig reacties op de eerste Rozenkruisers geschriften zijn geweest; de zo belangrijke Chymische Hochzeit (1616) werd bijvoorbeeld pas in de 20ste eeuw in het Nederlands vertaald (blz. 59-105).
De auteur heeft echter op bewonderenswaardige wijze oude sporen nagegaan, nieuwe wegen gevonden en daarmee het beeld van deze belangrijke stroming aanzienlijk aangescherpt. Uitvoerig schetst hij de mening van tijdgenoten, in het bijzonder natuurlijk theologen en historieschrijvers. Over de geschriften van Rozekruizers en over personen die geacht werden tot hun kring te behoren, ook al weer een omvangrijke materiaalverzameling.
Deze publicatie van het onderzoek van dr. Snoek is niet in de laatste plaats zeer welkom omdat ze ons weer eens wijst op belangrijke voorgangers en op de activiteiten van instellingen als de Rozekruis Pers, waar nog steeds de belangrijke manifesten van de Rozenkruisers in toegankelijke uitgaven worden uitgegeven.
5. Daarin treft men de meest uiteenlopende figuren aan zoals Coomhert, Constantijn Huygens Willem Jansz, Blaeu, Drebbel, en elders in het boek de aartsdrukker Plantijn en de filosoof Descartes. (Zie over hem in dit verband: M.J.M. de Haan. 'Ik aanvaard het kruis. dus ik besta. Descartes en de Rozekruizers van zijn tijd' Het Rozenkruis 78. 2004, blz. 100*107.
6. Aldus zonder nadere bronvermelding in De bittere geur van Tulpen (Amsterdam 1993) van Zbigniew Herbert, met dank aan Z.V.Br. A van der Beek die me op deze passage wees.

Johannes Torrentius (Johannes Symonsz. Van der Beek) 1589-1644)

Beschikbaarheid: Op voorraad

€ 29,50

Gratis bezorging vanaf € 19,95 euro - Levering in Nederland en België

Dit boek zit in de categorie:


Cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis

Extra informatie

Uitgever Uitgeverij De Rozekruis Pers
ISBN 9789067323246
Verschenen 06-01-2007
Productvorm Harde kaft
Datum verschijning 00-00-0000

Eigen tags

Gebruik spaties om tags te scheiden. Gebruik enkele aanhalingstekens (‘) voor woordgroepen.

Meer geschiedenisboeken uit deze categorie: